Khi làm việc tại nhà, chiếc bàn làm việc và chiếc ghế sofa chỉ cách nhau vài bước, nên ranh giới giữa giờ làm và giờ nghỉ rất dễ nhòe đi. Một nghi thức chuyển đổi nhỏ, chẳng hạn thắp một nụ hương để bắt đầu và dập hương để kết thúc, có thể giúp tâm trí nhận ra “bây giờ là giờ làm” hay “bây giờ là giờ nghỉ”.
Đây không phải bí quyết năng suất. Nó chỉ là một cách tạo dấu mốc nhẹ nhàng cho một ngày vốn thiếu dấu mốc.
Vì sao làm việc tại nhà khiến ranh giới dễ nhòe?
Khi đi làm ở văn phòng, ta có sẵn những “nghi thức chuyển đổi” tự nhiên: chuẩn bị ra khỏi nhà, đi đường, bước vào cửa, và ngược lại. Làm việc tại nhà thì mất đi những đoạn đệm ấy. Bạn thức dậy, mở máy, rồi đóng máy ngay tại chỗ ngủ.
Các nhà nghiên cứu về tổ chức từ lâu đã bàn về điều này. Bài báo của Ashforth, Kreiner và Fugate (2000) trên Academy of Management Review, All in a day’s work: Boundaries and micro role transitions, phân tích cách con người chuyển giữa các vai trò hằng ngày, như vai người đi làm và vai người ở nhà. Theo phần tóm tắt, ranh giới càng tách bạch thì việc chuyển vai càng lớn và khó hơn, và các nghi thức chuyển tiếp thường giúp ích. Bạn có thể xem trang tóm tắt bài báo.
Một nghi thức chuyển đổi bằng mùi hương trông thế nào?
Ý tưởng khá đơn giản: dùng một mùi riêng làm tín hiệu cho từng thời điểm. Mùi hương lan trong không gian, nên nó đánh dấu một khung giờ mà không cần bạn nhìn đồng hồ. Cách này gần với ý tưởng trong bài mùi hương làm tín hiệu cho thói quen.
- Đầu giờ làm: một mùi nhẹ, hơi tươi, ví dụ nhóm Thảo mộc, thắp khi bạn ngồi vào bàn.
- Cuối giờ làm: dập nụ hương làm việc, mở cửa sổ cho không khí lưu thông, và chuyển sang một mùi khác ấm hơn khi bạn sang giờ nghỉ, nếu bạn muốn.
Bài hương cho góc làm việc bàn về việc chọn mùi cho bàn làm việc, còn bài này tập trung vào chuyện chuyển đổi giữa hai giờ.
Các bước chuyển đổi trong một ngày làm việc tại nhà
- Chuyển sang giờ làm. Thay đồ hoặc ít nhất rửa mặt. Pha trà hay cà phê. Thắp một nụ hương nhẹ ở góc bàn. Mở cửa sổ. Mất chừng năm phút.
- Trong giờ làm. Khi nụ hương cháy hết (khoảng 15 đến 25 phút), bạn không nhất thiết phải thắp thêm. Hãy coi đó là dấu hiệu để đứng lên uống nước, duỗi người.
- Dấu mốc cuối giờ. Ghi ra ba việc cho ngày mai, đóng laptop, cất vào hộp hoặc ngăn kéo. Việc cất máy là một nghi thức không kém gì mùi hương.
- Chuyển sang giờ nghỉ. Đổi chỗ ngồi, bật một ánh đèn ấm, có thể thắp một nụ khác mùi, hoặc không thắp gì cả.
Khoa học nói gì về việc “tắt” khỏi công việc?
Sonnentag và Fritz (2015), trong một bài tổng quan trên Journal of Organizational Behavior, mô tả khái niệm “tách rời tâm lý khỏi công việc” trong giờ nghỉ, tức tránh nghĩ và làm việc liên quan đến công việc. Họ ghi nhận rằng khối lượng công việc lớn thường làm việc tách rời này khó hơn, và thiếu tách rời có liên hệ với căng thẳng cao hơn. Điều này nhắc ta rằng một ranh giới rõ ràng không phải sự cầu kỳ, mà là một nhu cầu hợp lý của người làm việc.
Tuy vậy, mùi hương chỉ là một dấu mốc nhỏ trong số nhiều thứ: giờ nghỉ cố định, tắt thông báo, chỗ ngồi khác nhau. Nếu bạn cảm thấy kiệt sức kéo dài hoặc lo âu, hãy tìm sự giúp đỡ từ chuyên gia, hoặc trao đổi với người quản lý về khối lượng việc.
Lưu ý an toàn khi thắp hương cạnh bàn làm việc
- Đặt đế gốm xa giấy, dây điện, laptop và rèm. Dùng đế chịu nhiệt.
- Chỉ thắp một nụ, và mở cửa sổ. Xem thông gió khi đốt hương.
- Không để hương cháy khi bạn rời bàn quá lâu.
- Nếu mùi hương làm bạn mất tập trung, hãy thử mùi nhẹ hơn hoặc không dùng.
Muốn chọn mùi, bạn có thể thử trang chọn hương hoặc xem các nụ nhỏ trong cửa hàng.
Câu hỏi thường gặp
Tôi có cần hai mùi khác nhau cho giờ làm và giờ nghỉ không?
Không bắt buộc. Một mùi cho giờ làm là đủ; giờ nghỉ bạn có thể chọn mùi khác hoặc để im lặng, tùy bạn.
Một nụ hương có đủ cho cả buổi làm việc không?
Một nụ cháy khoảng 15 đến 25 phút. Bạn không cần thắp liên tục; mùi dịu dần cũng là dấu hiệu nghỉ ngắn.
Nghi thức này có thay thế việc nghỉ ngơi thật sự không?
Không. Nó chỉ là dấu mốc. Việc nghỉ thật sự vẫn cần giờ giấc, giấc ngủ và sự hỗ trợ khi bạn quá tải.
Một ngày có điểm bắt đầu và điểm kết thúc, đôi khi chỉ cần một nụ hương để nhắc điều đó.