Một chiếc kệ đẹp không cần nhiều đồ, chỉ cần vài món đặt đúng chỗ và đủ khoảng trống để mắt nghỉ. Đế gốm men là điểm nhấn rất hợp cho cách bày này: nhỏ, có màu và chất liệu, lại thật sự dùng được hằng ngày. Dưới đây là vài nguyên tắc đơn giản để trang trí kệ với đế gốm theo tinh thần Japandi.
Japandi: ít đồ, nhiều chất liệu
Japandi là cách gọi ghép của phong cách Nhật và Bắc Âu (Scandinavian). Điểm chung của hai nền thẩm mỹ này là sự giản dị, vật liệu tự nhiên và sự thoải mái khi sống chậm. Gỗ sáng, vải lanh, gốm thủ công, một nhành cây khô: những thứ ấy đứng cạnh nhau không cần phô trương.
Trong bối cảnh đó, một chiếc đế gốm men có vẻ ngoài mộc mạc, màu men trầm như xám đá, xanh rêu hay trắng ngà sẽ rất tự nhiên. Nó không chỉ là đồ trang trí mà còn là vật bạn chạm vào mỗi khi thắp hương, nên mỗi lần nhìn thấy, bạn nhớ đến một khoảng chậm trong ngày.
Bạn có thể bắt đầu từ một chiếc đế và xem thêm các mẫu trong cửa hàng. Không cần mua cả bộ ngay, hãy để kệ lớn dần theo thói quen của bạn.
Nhóm theo số lẻ
Một quy tắc quen thuộc trong bày biện là nhóm đồ theo số lẻ: ba, năm. Số lẻ tạo cảm giác tự nhiên, không đối xứng cứng nhắc, khiến mắt di chuyển thay vì dừng lại ở giữa. Với một kệ nhỏ, ba món là đủ.
Ví dụ một nhóm ba món: một đế gốm, một cuốn sách nằm ngang và một nhành cỏ khô trong bình nhỏ. Hãy thay đổi chiều cao: món thấp, món vừa, món cao. Nếu cả ba cao bằng nhau, nhóm sẽ trông như hàng lính xếp; khi có nhịp lên xuống, nó có sự sống.
- Chọn một món làm chủ (thường là món có màu hoặc kích thước nổi nhất).
- Hai món còn lại làm nền, nên gần màu với kệ hoặc tường.
- Để các món chạm vào nhau về mặt thị giác, nghĩa là cách nhau vừa phải, không quá xa cũng không dính chặt.
Ma: khoảng trống cũng là một món đồ
Người Nhật có khái niệm ma (間), chỉ khoảng trống hay quãng nghỉ giữa các vật. Trong bày biện, ma nhắc ta rằng khoảng trống không phải là chỗ chưa lấp đầy, mà là một phần của bố cục. Một chiếc đế gốm đặt giữa một mảng tường trống sẽ được nhìn thấy rõ hơn mười món chen nhau.
Một cách thực hành đơn giản: bày xong, hãy bỏ bớt một món. Nếu nhìn vẫn ổn, giữ nguyên. Nếu kệ có ba tầng, thử để một tầng gần như trống. Khoảng nghỉ ấy giúp cả căn phòng dịu đi.
Với người mới, một bố cục dễ áp dụng là “tam giác”: đặt món cao nhất ở một bên, món vừa ở giữa và món thấp ở phía còn lại, để đường nối đỉnh các món tạo thành một nét dốc nhẹ. Cách này đặc biệt hợp với kệ hẹp, nơi bạn không thể trải đồ ra theo chiều ngang. Khi đã quen, bạn sẽ tự cảm thấy nhóm nào còn thừa, nhóm nào còn thiếu mà không cần quy tắc.
Trang trí kệ với đế gốm: phối màu men và chất liệu
Đế gốm thủ công thường có màu men không đồng đều: chỗ đậm, chỗ nhạt, vài đốm nhỏ. Đó là dấu vết của lửa và tay người, và là nét đẹp riêng của từng chiếc. Nếu bạn quan tâm đến cách nhìn này, hãy đọc thêm về wabi-sabi.
Khi phối màu, bạn có thể theo ba hướng:
- Cùng tông: các đế gốm cùng họ màu (xám, be, trắng) tạo cảm giác lặng.
- Một điểm nhấn: toàn bộ kệ trung tính, riêng một đế men xanh hoặc nâu đất.
- Tương phản chất liệu: gốm nhám đặt cạnh gỗ bóng nhẹ, hoặc gốm bóng đặt trên khay mây.
Hãy để ý cả lớp bề mặt. Một chiếc khay gỗ, một mảnh vải lanh hay vài viên đá nhỏ dưới đế giúp gom các món lại thành một nhóm, và bảo vệ mặt kệ khỏi nhiệt.
Cuối cùng, hãy thay đổi theo mùa. Mùa hè, bạn có thể thu bớt đồ, thêm một nhành lá xanh và một đế gốm màu nhạt. Mùa lạnh, thêm vải dệt, gỗ sẫm hơn và một đế gốm màu đất. Kệ thay đổi nhẹ nhàng cũng là cách nhắc bạn rằng thời gian đang trôi, và rằng bạn có thể chậm lại cùng nó. Vẻ đẹp của màu men không đều được nói kỹ hơn trong wabi-sabi và đế gốm thủ công. Nếu muốn chọn màu đế theo ngũ hành, xem màu sắc theo ngũ hành khi chọn đế gốm.
Thực tế khi đặt nơi có hương
Kệ đẹp vẫn phải an toàn. Đế gốm nên đặt trên mặt phẳng, chịu nhiệt, cách xa rèm, giấy, sách và cành khô. Hãy để thoáng phía trên, ít nhất vài chục centimet, không đặt dưới kệ treo thấp hay sát tường gỗ. Tránh nơi dễ bị chạm đổ, nhất là khi nhà có trẻ nhỏ hoặc thú cưng.
Nên để kệ ở nơi có cửa sổ hoặc luồng gió nhẹ, và mở cửa khi thắp. Khi không đốt, đế vẫn đứng đó như một món trang trí; hãy lau bụi và tàn tro nhẹ nhàng để men luôn sạch.
Nếu bạn đang tìm mùi hợp với góc kệ của mình, bộ gợi ý mùi sẽ giúp bạn chọn theo cảm giác. Và nếu muốn tặng người thân, hãy xem thêm bộ quà có sẵn đế gốm.
Một kệ đẹp không phải là kệ hoàn hảo, mà là kệ khiến bạn muốn dừng lại một chút mỗi khi đi ngang qua. Hãy thử bày ba món, bỏ bớt một món, rồi để thời gian làm phần còn lại. Khi bày ở nơi có hương, đừng quên phòng cháy khi đốt nhang.
Câu hỏi thường gặp
Trang trí kệ với đế gốm theo phong cách Japandi thế nào?
Chọn ít món, ưu tiên chất liệu tự nhiên như gỗ sáng, gốm, vải lanh. Nhóm đồ theo số lẻ, thay đổi chiều cao và chừa khoảng trống xung quanh, nơi đế gốm men là điểm nhấn.
Vì sao nên nhóm đồ theo số lẻ?
Số lẻ như ba hoặc năm tạo cảm giác tự nhiên, không đối xứng cứng nhắc, khiến mắt di chuyển thay vì dừng ở giữa. Với một kệ nhỏ, ba món là đủ.
Đặt đế gốm trên kệ có cần lưu ý gì không?
Có. Đặt đế trên mặt phẳng chịu nhiệt, cách xa rèm, giấy, sách và cành khô, để thoáng phía trên và mở cửa khi thắp.
Có khoảng trống, mọi thứ mới thở được.