Muốn chụp ảnh khói thác đẹp, bạn chỉ cần ba thứ: một nền tối, một nguồn sáng chiếu từ bên cạnh và không khí thật yên. Phần còn lại là sự kiên nhẫn và vài thiết lập đơn giản, điện thoại nào cũng làm được. Bài này đi từng bước, từ cách bày góc chụp đến cách chỉnh ảnh sau cùng.
Vì sao chụp ảnh khói thác khó
Khói thác là một dải mỏng, trong và chuyển động chậm. Nó nặng hơn không khí xung quanh một chút nên tràn xuống từ miệng đế gốm, rồi tan dần trên mặt bàn. Vì mỏng và trong nên máy ảnh rất dễ “không nhìn thấy” nó: nếu nền sáng hoặc lộn xộn, dải khói gần như biến mất.
Điều cần nhớ là khói không tự có màu. Bạn thấy nó nhờ ánh sáng bị tán xạ trên các hạt nhỏ. Nghĩa là muốn khói hiện rõ, ta phải tạo ra sự tương phản: ánh sáng đúng hướng trên một nền đủ tối. Mọi mẹo bên dưới đều xoay quanh ý này.
Nên chọn nụ hương cho khói đều và ổn định. Nụ chảy ngược của Yūgen có lỗ thông ở đáy, khói rơi thành dòng liền hơn khi đế gốm đặt trên mặt phẳng, không rung. Bạn có thể xem các mùi trong cửa hàng hoặc để bộ gợi ý mùi giúp chọn.
Một lưu ý nữa về bố cục: đừng cố nhét mọi thứ vào khung hình. Một chiếc đế gốm, một dải khói và khoảng tối rộng xung quanh thường đẹp hơn một bàn đầy đồ trang trí. Để khoảng trống ở phía khói sẽ chảy tới, ảnh sẽ có cảm giác thở được và dễ đọc hơn.
Nền tối và ánh sáng bên
Hãy dùng một tấm vải hoặc giấy màu đen mờ làm nền, đặt cách đế gốm khoảng một sải tay. Vải nhung hoặc giấy nhám hút sáng tốt hơn giấy bóng. Nền càng xa nguồn sáng thì càng tối, và khói càng nổi.
Đặt nguồn sáng ở bên cạnh hoặc hơi chếch về phía sau khói, không chiếu thẳng từ phía máy ảnh. Ánh sáng ngược và ánh sáng bên làm các hạt khói sáng lên như sợi tơ. Bạn có thể dùng:
- một chiếc đèn bàn nhỏ, che bớt bằng tấm bìa để ánh sáng chỉ rọi vào khói;
- đèn pin điện thoại của một thiết bị khác, đặt thấp ở một bên;
- ánh nắng sớm lọt qua khe cửa, khi phòng còn tối.
Tránh để ánh sáng rơi lên nền, vì nền sẽ sáng lên và mất tương phản. Nếu có thể, tắt các đèn khác trong phòng. Nếu bạn quan tâm đến cách ánh sáng và bóng tối làm khói đẹp hơn, đọc ánh sáng và khói hương qua Tanizaki.
Giữ không khí thật yên
Khói thác rất nhạy với gió. Chỉ một luồng quạt nhẹ hay hơi thở cũng đủ làm dải khói đứt gãy. Trước khi chụp, hãy tắt quạt và điều hòa, đóng cửa vài phút cho không khí lắng lại, rồi mới thắp nụ hương.
Nhưng yên không có nghĩa là bí. Sau khi chụp xong, hãy mở cửa sổ cho phòng thoáng. Khi chụp lâu, bạn có thể nghỉ giữa các lượt để thông gió. Giữ khoảng cách thoải mái và đừng cúi sát đế gốm trong thời gian dài.
Một mẹo nhỏ: sau khi thắp, đợi một đến hai phút. Lúc đầu khói thường chập chờn, khi nụ cháy đều dòng khói mới mượt và liền hơn. Khói di chuyển ra sao trong phòng được giải thích ở khói hương di chuyển thế nào trong căn phòng.
Thiết lập cho điện thoại và máy ảnh
Với điện thoại
- Đặt điện thoại lên giá hoặc tựa vào chồng sách để khỏi rung, hẹn giờ 2 giây khi bấm chụp.
- Chạm vào khói hoặc miệng đế để lấy nét, giữ ngón tay để khóa nét và khóa phơi sáng.
- Kéo thanh độ sáng xuống khoảng một đến hai nấc. Ảnh tối hơn sẽ làm nền đen sâu và khói sáng hơn.
- Nếu có chế độ chuyên nghiệp (Pro), hạ ISO xuống thấp, thường 100 đến 400, và dùng tốc độ màn trập vừa đủ.
- Tắt đèn flash. Flash làm phẳng khói và tạo quầng sáng khó chịu.
Với máy ảnh
- Chế độ thủ công, ISO thấp, khẩu độ khoảng f/2.8 đến f/5.6 để nền mờ mà khói vẫn đủ nét.
- Tốc độ 1/200 giây trở lên nếu muốn “đóng băng” từng nếp khói; chậm hơn một chút sẽ cho cảm giác mềm, mượt.
- Lấy nét tay vào mép đế, vì lấy nét tự động thường lạc trong vùng sáng tối.
- Chụp RAW nếu có, để còn chỉnh vùng tối mà không vỡ hạt.
Hãy chụp nhiều tấm. Dòng khói mỗi giây một khác, và thường bức đẹp nhất là bức bạn không chủ ý.
Chỉnh ảnh nhẹ tay và lưu ý an toàn
Khi chỉnh, bạn chỉ cần vài thao tác: tăng tương phản vừa phải, kéo vùng đen xuống cho nền sạch, nâng nhẹ vùng sáng để khói rõ hơn, rồi giảm bão hòa nếu màu ngả quá. Ảnh đen trắng cũng rất hợp với khói. Hãy dừng lại trước khi ảnh trông “gắt”; vẻ đẹp của khói nằm ở sự mong manh.
Về an toàn, hãy đặt đế gốm trên mặt phẳng chịu nhiệt, cách xa vải vóc, giấy và đồ nhựa. Đạo cụ nền như vải đen cần để xa đầu nụ đang cháy. Không rời phòng khi nụ còn cháy, và dập tắt hẳn khi chụp xong.
Chụp ảnh khói thực ra là một cách ngồi yên với một thứ đẹp rất ngắn ngủi. Nếu một buổi không ra tấm ưng ý, bạn vẫn đã có mười phút chậm rãi. Chiếc đế đứng trong ảnh cũng đáng được chăm: xem vệ sinh đế gốm và thác khói.
Câu hỏi thường gặp
Chụp ảnh khói thác bằng điện thoại cần gì?
Một nền tối, một nguồn sáng chiếu từ bên cạnh và không khí thật yên. Đặt điện thoại lên giá, hẹn giờ vài giây, chạm để khóa nét và hạ độ sáng một đến hai nấc.
Vì sao khói thác khó lên hình?
Khói mỏng, trong và không tự có màu; bạn chỉ thấy nó nhờ ánh sáng tán xạ trên các hạt nhỏ. Nền sáng hoặc lộn xộn làm dải khói gần như biến mất.
Có nên dùng đèn flash không?
Không. Flash làm phẳng khói và tạo quầng sáng khó chịu; ánh sáng bên hoặc hơi chếch phía sau cho kết quả đẹp hơn.
Khói không ở lại, nên ta nhìn kỹ hơn.